“De verhalen die door de Straatbarometer loskomen, zie je nooit in onderzoeksrapporten”

We zijn in 2026 aangekomen, het is 12 januari. In De Koepel geeft onderzoeker Kees Fortuin vandaag uitleg over de Straatbarometer. Dat is een instrument waarmee bewoners zelf onderzoek kunnen doen in hun eigen straat. Door straatgenoten te interviewen, komen ze van alles te weten over hoe mensen aankijken tegen het samenleven in de straat. Nog belangrijker: er ontstaan meteen nieuwe ontmoetingen met mensen die je nog niet kent.  

Voordat we beginnen, hebben negen bewoners die in de Straatbarometer zijn geïnteresseerd, geanimeerde gesprekken met elkaar. Bewoner Ilona slaat een krant open die op een van de tafels ligt. Ze wijst op een artikel dat vertelt dat er in Hilversum voor 143 duizend euro vuurwerkschade was tijdens de jaarwisseling. In Kerkelanden is het daarentegen rustig gebleven. Het lijkt een terloopse constatering, maar het vertelt veel over wat er in de buurt allemaal is ontstaan. Want bij eerdere jaarwisselingen was het wel eens anders in de wijk.

Nieuwe ontmoetingen

Opbouwwerker Katinka start met het delen van haar ervaringen met de Straatbarometer. Samen met buurtmaker Jade ging ze in de tweede Johannes Huslaan-flat van deur-tot-deur met de Straatbarometer-vragenlijst. Die bestaat uit zes stellingen die bijvoorbeeld gaan over het leven in de straat, de contacten die je er hebt en de onderlinge hulpbereidheid die je ervaart. Nog belangrijker dan die stellingen, zijn de gesprekjes die er zo ontstaan. Daarnaast ontmoet je weer andere mensen dan bij de activiteiten in de flat. Onderzoek met de Straatbarometer zorgt zo voor nieuwe ontmoetingen tussen bewoners. En het levert veel haakjes op voor nieuwe verbindingen.

Onderzoek van buur-tot-buur

Kees neemt het over. Hij vertelt hoe ‘zijn kindje’, de Straatbarometer, tot stand kwam. “Eigenlijk omdat veel onderzoeken als corvee voelen. Je doet mee, vaak zijn de vragenlijsten lang en je hoort niets meer van de resultaten terug. Onderzoek met de Straatbarometer is simpel en helpt direct in de onderlinge contacten. Je gaat van buur-tot-buur langs, niet namens een onderzoeksbureau of de gemeente. Met als belangrijkste doel: in gesprek komen met mensen die je nog niet kent. Die nog niet meedoen met de koffieclub of andere activiteiten. Je neemt de tijd, want het gaat ook over jouw buurt! Door deze gesprekken ervaren mensen dat ze niet de enige zijn die een bepaald probleem ervaren of een activiteit willen organiseren. Als je mensen een keer gesproken hebt, ken je elkaars naam en is het flatleven veranderd.”

Actie ondernemen

Kees wijst op het belang van de vervolgstap: een gezamenlijke nabespreking. “Aan het einde van het gesprek vraag je: ‘Ben je benieuwd hoe straatgenoten erover denken? Kom dan langs als we het er met z’n allen over gaan hebben!’ De verhalen die dan loskomen, zie je in onderzoeksrapporten nooit terug. Daarom is de Straatbarometer zo belangrijk. De deurgesprekken en nabespreking kunnen ertoe leiden dat mensen samen een activiteit gaan organiseren. Of samen ergens hun schouders onder zetten. Uiteindelijk beslis je samen of en welke actie je onderneemt. Je komt erachter welk ‘humeur’ een straat of flat heeft en welke emoties er spelen. In de gesprekken achterhaal je waarom dat zo is.

Gezamenlijk netwerk

Er is een vraag: hoe zit het met de representativiteit? Dat is geen doel op zich, want ieder nieuw burencontact is er één. Maar als, zoals in de Johannes Huslaan-flat, 60% van de huishoudens meedoet, helpt dat wel als je iets wilt aankaarten bij een instantie. In Kerkelanden is het interessant om te kijken welke verschillen er zijn tussen de hofjes. Een andere vraag: hoe krijg je mensen met een andere culturele achtergrond erbij? Dat hoeft niet perse rondom een onderzoek te zijn. Er is een begin van een contact nodig. Bij de Burendag gebeurde dat bijvoorbeeld, buiten. Daar at iedereen samen poffertjes én baklava. Door de Straatbarometer bel je bij elkaar aan, ontstaan heel ongedwongen gesprekjes. Vanaf dat je aanbelt, worden mensen onderdeel van het onderzoek, maar ook van een burennetwerk. Soms gaat het niet vanzelf, bijvoorbeeld door een taalbarrière. Maar door het contact, en de wil contact te maken, kan er iets ontdooien. Pas áls dat begin van contact er is, kun je een stap verder zetten.

Enthousiasme

Er is veel enthousiasme om ermee aan de slag te gaan. Want duidelijk is dat de Straatbarometer van alles losmaakt. De aanwezige bewoners merken dat als ze elkaar interviewen. In de korte, gezellige gesprekjes ontstaan nieuwe ideeën, worden appgroepen genoemd die nieuw leven ingeblazen kunnen worden en thema’s benoemd die misschien wel breder leven in een straat. Kees belooft de aanwezigen een toolbox te sturen met de lijst, een gebruiksaanwijzing en een brief die je bij straatgenoten in de bus kan doen om je komst aan te kondigen. Bewoners Ilona en Anne zijn zo enthousiast dat ze ermee aan de slag gaan in de Willibrorduslaan en er een artikel over schrijven voor wijkblad Zuid-West in Kleur!