“Alles begint met ‘hallo’ zeggen!”

De 10-jarige Ariya is deze middag een van de deelnemers aan het evenement ‘Buurtmaken in Hilversum Zuidwest’. Met de vijf woorden wijsheid die de titel van dit artikel vormen, raakt ze de kern van wat er in de wijk Hilversum Zuidwest de afgelopen 3,5 jaar in gang is gezet. Namelijk: praatjes maken, relaties aangaan en mensen bij elkaar brengen. Zodat ze samen wat gaan doen. ‘Hallo’ zeggen is niet alleen de start van iedere ontmoeting, maar ook een van de grote merkbare veranderingen in de buurt. Heb je elkaar eenmaal ontmoet, en met elkaar gesproken, dan is dat onomkeerbaar. Dan zeg je elkaar voortaan gedag. Als veel mensen dat doen, is dat goed voor de sfeer in de buurt.

Evenement van en door bewoners

Voordat Ariya haar wijze woorden deelt, is er al het nodige gebeurd. Bewoners hebben hun schouders onder de voorbereiding gezet. Dit evenement is namelijk niet georganiseerd door een extern bureau, dat een congrescentrum heeft afgehuurd en waar een cateringbedrijf af en aan loopt met hapjes. Bewoners zélf hebben het leeuwendeel van de middag georganiseerd en leiden de zeven workshops. De catering komt uit de buurt, geserveerd wordt er vanuit bewonersinitiatief ‘de Babbelbus’ en plaats van handeling is de Augustinusschool. Net als tijdens landelijke evenementen en gesprekken met projectfinanciers, vertellen bewoners zelf hun verhaal. Over waar de wijk stond voordat het project ‘Bewoners nemen regie in de wijk Hilversum Zuidwest’ startte, wat er sindsdien is gebeurd en veranderd, wat de impact is en welke rol de community builders daarbij hebben gespeeld. Een ding is zeker: de bewoners hebben regie genomen! 

Enthousiasme maakt enthousiasme

Tijdens de opening bedankt buurtbewoner Centia iedereen die de bal in de buurt aan het rollen heeft gebracht. De community builders noemt ze buurtverbinders. “Dat is gewoon Nederlands en veel beter te begrijpen,” zegt ze. In dit project onderzoekt de Hogeschool Utrecht wat er allemaal ontstaat in de wijk, wat de rol van de comm…. eh, buurtverbinders daarbij is en of, en hoe, hun manier van werken, volgens de principes van Asset Based Community Development (ABCD), daaraan bijdraagt. De onderzoekers hebben daarbij vijf patronen ontdekt (zie De Collectie Kerkelanden, editie 7). Als Centia over de buurt vertelt, zijn deze patronen nooit ver weg. Ze leeft er immers middenin. “Alles draait om de verbinding tussen mensen. Je raakt meer bekend met elkaar, je bent samen en gaat samen aan de gang. Dat zorgt voor enthousiasme, dat is besmettelijk en dan komt van het een het ander. Kijk maar naar mij!” Ze toont een flyer waarop staat wat ze inmiddels allemaal doet in de buurt. En moedigt alle aanwezigen aan er vooral een mooie middag van te maken. Er zijn nieuwe bewegingen in de buurt ontstaan, stichtingen en ontmoetingsgroepen op straatniveau. En dat gaan we vandaag allemaal vieren! Ook dat is ABCD; minder vergaderen, meer feestjes.

Dank aan Eduard Metz voor de prachtige beelden in dit verslag

Ontmoetingen zijn het doel

In een workshopparade proberen de workshopleiders de deelnemers te verleiden bij hen aan te sluiten. Daarbij wordt alles uit de kast gehaald. De workshopleiders hinten op mooie, interessante en persoonlijke verhalen. Over hoe er, als je diep zit, door een kop koffie een wereld voor je kan open gaan. In een andere workshop leggen bewoners uit hoe ze zelf onderzoek doen naar de impact van de beweging die op gang is gekomen. Waarbij de ontmoeting die zo ontstaan eigenlijk het doel zijn. Zo werkt het bij buurtverbinden: een thema of een activiteit is een middel, de ontmoeting het doel.  

-tekst gaat verder onder de beelden-

Gelegenheid

Anderhalf uur, en zeven levendige gesprekken later, nodigt Birgit Oelkers iedereen uit voor een gezamenlijke nabespreking. Hoe hebben de workshopleiders hun sessie beleefd? Willy heeft haar eigen verhaal gedeeld. Hoe ze diep zat in haar leven, maar er bewust voor koos om daar niet in te blijven hangen. Ze vond het heel eng, maar is toch naar de koffieochtend in haar flat gegaan. Hoe haar leven vervolgens veranderde, is een bijzonder verhaal. Ze maakte vriendinnen, ging weer sporten, op vakantie, organiseerde met ‘de Zeverijn-ladies’ tal van activiteiten in de flat en werd vaste bezoeker van wijkcentrum de Koepel. Cruciaal in haar verhaal is dat zich een gelegenheid aandiende om weer contact te maken, dichtbij huis en laagdrempelig. Bij het koffiemoment in haar flat startte alles.

“Heb je zelf ideeën?”

Zo ging dat ook met Centia. Nadat ze in korte tijd haar vriend verloor en met pensioen ging, zat ze alleen thuis. Ze had behoefte aan contact. Op een dag keek ze door haar keukenraam. Er stond een groep mensen koffie te drinken, rond een bakfiets. Het was een Buurtbakkie, georganiseerd door een buurtverbinder. Dat werd de mogelijkmaker in het verhaal van Centia. “Je wordt erbij gehaald, krijgt een ander contact met je buurtgenoten en leert iedereen beter kennen. De buurtverbinder vraagt op een gegeven moment of je zelf nog ideeën hebt. Zo ben ik soep gaan koken. Dat vond een ander weer leuk, die is toen hetzelfde gaan doen. Ik deelde mijn wens voor een hondenspeelveld. De buurtverbinder kende meer mensen die dat ook wel wilden en bracht ons bij elkaar. Het speelveld kwam er niet, maar uit dat contact ontstond bijvoorbeeld de Stichting ONS Kerkelanden. Van het een kwam het ander. En met mensen die ik eerst helemaal niet kende, heb ik nu heel leuk contact. Er is een veel betere sfeer in ons hofje en de buurt.”

Belang van het Buurtbakkie

Birgit vraagt zich af of er in de wijk soms iets in het water zit, omdat er zoveel ontstaat. Bewoner Jeanet lacht. “Het Buurtbakkie is zó belangrijk. Ook in onze flat. Er is koffie, koek, je komt er niet omheen. Als je aangeeft dat je geen tijd hebt, zegt de buurtverbinder bijvoorbeeld dat het niet lang duurt. En dan biedt ze je koffie aan. Ze begint ook altijd met een open vraag: wil je koffie? Niet met een ingewikkeld vraagstuk of met iets wat er moet gebeuren. Zelf heb ik uiteindelijk met andere bewoners de rommel rond de flat opgeruimd, ervoor gezorgd dat er geen winkelwagens meer rondzwerven en een groenstrook met bloemen geregeld. Ik voel me nu veel meer thuis in de buurt en heb er ook een ander beeld van gekregen.” Bewoner Annemarie presenteerde een workshop over de Straatbarometer, een instrument om met elkaar in gesprek te komen over de buurt. Daarbij ontmoet je weer mensen die je nog niet kende. Ze had twee jaar geleden nooit gedacht hier ooit een workshop over te houden. “Natuurlijk niet! Ik ben er gewoon ingerold. Kees, de bedenker van de Straatbarometer, gaf er uitleg over in De Koepel. Daar ben ik bij aangehaakt. Ik ben het gewoon gaan doen.” Birgit constateert dat het in veel gevallen zo werkt. En, zo voegt een bewoner toe die bij de Zoutkeet van alles probeert: houd vol, al reageert er soms niemand. Vanmiddag zijn hier allemaal volhouders.

Nu geloof ik het echt!

De deelnemers nemen nog meer verse inzichten mee naar huis. Als je met iets start, doe het niet te groot, maar begin klein. Er zijn mensen nodig die initiatief nemen, maar ook mensen die altijd komen als er iets te doen is. Iedereen heeft een rol. Treur niet om wie er niet zijn, maar koester de mensen die wél meedoen. Heet mensen welkom in de buurt, zoals straks de nieuwe bewoners van het Circusterrein. En informeer goed bij instanties naar (on)mogelijkheden. Wat bij sommige professionals duidelijk is geworden, is dat je gewoon kunt beginnen met een kop koffie. Zo simpel kan het dus zijn! Ingewikkelder wordt het om alles wat zo gebeurt en ontstaat te vertalen naar een subsidieverordening. Dat is een volgende stap. Een aanwezig gemeenteraadslid sluit op een prachtige manier af: “Ik ga hier heel opgewekt weg. Op het gemeentehuis hebben we altijd het idee dat het in deze wijk slecht gaat, maar hier hoor ik een heel ander verhaal. Ik heb al regelmatig wat gelezen en gehoord over dit traject, en schema’s gezien met opbrengsten, maar door het verhaal dat bewoners net zelf hebben verteld, is het veel meer gaan leven. Nu geloof ik het echt!” Bewoner Malik doet nog een laatste oproep. Waarmee we terugkomen bij het ‘hallo’-zeggen van Aria. “Groet elkaar in de wijk, sta open voor elkaar. Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden. En bezoek elkaars activiteiten. We willen allemaal hetzelfde: wonen in een leuke, veilige buurt!” De oproep krijgt een fiks applaus.

Maak ruimte, voeg toe

Na afloop is er lekker eten, uiteraard gemaakt in de buurt. Iris werkt bij het Duurzaamheidscentrum en is blij dat ze rechtstreeks uit haar werk bij de bijeenkomst is aangesloten. “Hier zijn veel mensen die niet alleen dromen en ambities hebben, maar ook de intentie om daar zelf mee aan de slag te gaan. Het voelt zo simpel, en misschien is het dat ook wel, maar laten we mensen bij elkaar brengen! Ga als professional niet in de weg lopen, maar maak ruimte en voeg toe. Push niet je eigen agenda. Ik zie parallellen met ons eigen werk. Als Duurzaamheidscentrum werken we ook aan een community van mensen die gemotiveerd zijn om Hilversum duurzamer te maken. Hun enthousiasme creëert uiteindelijk een golfbeweging. En dat is wat je hier ook ziet. Wij vragen vrijwilligers altijd wat ze willen doen. En zeggen nooit: wij willen dat jullie iets gaan doen. Die intrinsieke motivatie, het eigen enthousiasme; dat is de motor!”